Zonder bijles zijn we nergens

November 2011, Dagblad De Pers - Eveline Domevscek

De eisen voor scholieren en studenten zijn strenger, dus willen ze massaal bijles.

Zachte jazzklanken klinken een halve minuut door de hoorn. Dan weer die stem: ‘Al onze medewerkers zijn momenteel in gesprek. Een ogenblik geduld.’ De huiswerkbegeleiders van StudentsPlus hebben het druk en het is niet eens hun ‘piektijd’. ‘Maart, april en mei zijn altijd rood omrand in onze agenda’s. Dan komen de eindexamens er aan en is het altijd een gekkenhuis hier. Niemand mag dan eigenlijk vrij nemen’, zegt Maarten Krum, relatiebeheerder van StudentsPlus, dat nu tien jaar één-op-één-begeleiding aanbiedt in het hele land en een bestand heeft van 40.000 ‘potentiële bijlesgevers’.

Dat merkt ook Sander Steeneken, student civiele techniek, die samen met student natuurkunde Dirk Groenendijk, 2,5 jaar geleden bijlesbureau StudySkills oprichtte. ‘Hoe verder het schooljaar vordert, hoe drukker we het hebben’, zegt Steeneken. Vooral bij de bètavakken wis-, natuur- en scheikunde, maar ook de talen is de nood hoog. Die van ouders welteverstaan. Zij zijn maar al te bang dat zoon- of dochterlief straks het jaar moet overdoen en/of een te slechte cijferlijst heeft om kans te maken op inloting bij de universitaire studie naar wens.
De vraag naar huiswerkbegeleiding, ofwel individueel of in een huiswerkinstituut, is gigantisch. Al jaren neemt het aantal bijlesbureaus rap toe. Bovendien zijn ouders bereid steeds meer geld uit te geven aan de begeleiding van hun kind. Volgens onderzoek van Research voor Beleid en stichting IOO lopen de totale bij-lesuitgaven op tot 90 miljoen euro per jaar. En dit wordt alleen maar meer nu sinds dit schooljaar de eindexameneisen strenger zijn.

Graaien


Havisten en vwo’ers moeten nu gemiddeld een voldoende halen voor de centraal schriftelijke examens. En vanaf volgend jaar mogen ze bovendien voor Nederlands, Engels en wiskunde maximaal één onvoldoende – en niet lager dan een vijf – op hun eindlijst hebben. Waren deze eisen vorig jaar al ingevoerd, dan waren er bijna dubbel zoveel leerlingen gezakt, aldus een recente berekening van de VO-raad. Ouders beginnen nu al zenuwachtig naar hun portemonnees te graaien; alles om hun kind (goed) over de eindstreep te krijgen.

‘Ouders hebben er veel geld voor over dat hun kind slaagt én instroomt in een goede vervolgopleiding. Veel geld’, zegt Vincent van Dijk van Huiswerkbegeleiding.nl, het grootste platform voor huiswerkinstituten en bijlesdocenten. ‘Twintig jaar geleden waren het alleen welvarende ouders die voor begeleiding betaalden. Toen hoorde je: ‘Domme leerlingen met rijke ouders gaan naar het huiswerkinstituut’. Nu is het een mix van niveaus en klassen. Het is een onderdeel van onze maatschappij geworden: eerst brengen we onze kinderen naar de kinderopvang en dan naar een huiswerkinstituut. Er is al vraag vanaf de kleuterschool.’ Drukke ouders hebben het, volgens Van Dijk, in de schaarse tijd die overblijft liever over andere zaken dan huiswerk.

De vraag naar bijlesdocenten blijkt ‘recessieproof’. Sterker, juist in een recessie wordt extra waarde gehecht aan een opleiding. Zo is in Groot-Brittannië de vraag naar ‘Oxbridge’-afgestudeerden die bijles willen geven, zo groot dat ouders best bereid zijn 300 pond (350 euro) per les neer te tellen. De bijlessers zelf, die het ene na het andere goedlopende onderwijsinstituut uit de grond stampen, hebben inmiddels de status van Beroemde Brit. Onder wanhopige, rijke ouders dan.

Struikelvakken


Naast ouders begint ook onder studenten aan Nederlandse universiteiten en hogescholen de studiedruk zijn hoogtepunt te bereiken. Door de aankomende langstudeerboete en een masterfase zonder studiefinanciering, kloppen ook studenten steeds vaker aan bij bijlesbureaus. Ineens hebben ze geen tijd meer om die paar struikelvakken een paar keer over te doen.

Dat merkt ook repetitor (lett.: ‘hij die herhaalt’) Willem Bierens de Haan, van repetitoren.nl en oprichter van de Stichting Kring van Leidse Repetitoren, die professioneel bijles geeft aan voornamelijk rechtenstudenten. Al twintig jaar loopt hij met Leidse en Amsterdamse rechtenstudenten de leerstof door voor een tentamen.

Nu weten ook studenten uit Nijmegen en Groningen hem in Leiden te vinden. ‘Ik merk dat studenten zenuwachtiger worden. Eerst door de harde knip waardoor ze alle bachelorvakken moesten halen voordat ze naar de master mogen, en nu de langstudeerboete.’ Ondanks de extra klandizie die deze stress hem oplevert, vindt Bierens de Haan de langstudeerboete ‘een afschrikwekkende maatregel’ die het studeren in de Nederlandse kenniseconomie wel eens kan bederven. ‘Het is nog maar de vraag of studenten dan voor moeilijkere richtingen als fiscaal en notarieel recht blijven kiezen. Zo’n ontwikkeling zou toch zonde zijn?’

Sander Steeneken van Study-Skills merkt nog weinig van de toegenomen stress, bovendien zou deze voor hem wel eens positief kunnen uitpakken. ‘Bijles geven is een van de bestbetaalde bijbanen voor een student. Met 6 uurtjes bijles per week heb je zo 100 euro verdiend. Dan kun je zo’n boete er wel bij hebben.’