Kristel Schulte (16) moest flink werken, wilde ze niet blijven zitten in 3 mavo. "Dat wist ik best. Maar het was vakantie, en mooi weer. Dus ik lag in het zwembad." Haar vriendin Suzette Vrielink (16, 3 havo) bracht de uren die ze aan haar huiswerk moest zitten, starend door voor de computer en de tv. "Ik dacht steeds, zo meteen begin ik. Maar dat moment kwam dus niet."

 

Hun ouders grepen in, trokken een kleine 300 euro per maand uit en stuurden ze naar een huiswerkinstituut. Nu halen de dames geen krappe zesjes meer maar ruime achten. Doordeweeks gaan ze iedere middag direct uit school naar het Centrum voor Studiebegeleiding in het centrum van Den Bosch. Daar hebben ze de planning van hun huiswerk netjes in een klapper genoteerd. Voor de vakken waar ze mee bezig zijn is altijd een overhoorder aanwezig die antwoord heeft op hun vragen en controleert of ze de stof echt beheersen. Persoonlijke opdrachten, boekverslagen en presentaties worden desgewenst besproken, alle vorderingen worden bijgehouden op de computer.

 

En, vooral: je kunt er geen geintjes uithalen. Daar zorgt directrice Els Nelissen wel voor. "Els ziet alles", lachen Kristel en Suzette. "Er hangen overal spiegels en er zijn camera's die ze op de monitor in de gaten houdt dus je hoeft niks te proberen. Je mag niet praten en je telefoon gaat uit. En als je een keer niet komt worden gelijk je ouders gebeld." Internetten op de laptops is er in principe niet bij: dat moeten leerlingen thuis doen, om te voorkomen dat het andere werk erbij inschiet. Els Nelissen, die ook voorzitter is van de Landelijke Vereniging van Studiebegeleidingsinstituten (LVSI): "We geven geen slagingsgarantie. Maar de meeste van onze leerlingen gaan over en halen uiteindelijk hun diploma. We bestaan niet voor niets al bijna 25 jaar."

 

Orde, toezicht en regelmaat. Het is het ouderwets degelijke antwoord op de huiswerkstress die steeds vaker toeslaat bij scholieren. Naar schatting krijgt een op de tien leerlingen in het voortgezet onderwijs, van vmbo tot gymnasium, op dit moment huiswerkbegeleiding. Dat zijn zo'n 110.000 scholieren die vier, vijf middagen in de week onder toezicht hun huiswerk maken. Het is een groeimarkt: er zijn nu in Nederland maar liefst 750 instituten waar scholieren huiswerkbegeleiding of bijles krijgen.

 

"Huiswerkinstituten bestaan al tientallen jaren maar vroeger was het meer elitair", zegt Vincent van Dijk, sinds 1999 beheerder van de website Huiswerkbegeleiding.nl. "Er gingen rijkeluiskinderen heen die het niet op eigen kracht konden. Nu zijn er steeds meer leerlingen met gedrags- en concentratieproblemen. Ze komen thuis en ploffen achter de computer waar msn en Hyves aanstaan, terwijl op het mobieltje de sms'jes pingelen."

 

De invoering van het studiehuis in 1998, waarbij leerlingen werden geacht om zelfstandig te kunnen werken, heeft de huiswerkinstituten veel werk opgeleverd. "Ook de snelle veranderingen in het onderwijs geven weinig rust", zegt Els Nelissen. "Daarnaast zien we nu ook de kinderen komen die van jongs af aan op het kinderdagverblijf hebben gezeten terwijl allebei de ouders werken. Die gaan op de basisschool naar de buitenschoolse opvang. Het wordt onderhand vrij normaal dat jonge kinderen worden opgevangen. Laat je je brugklasser die net zes weken van de basisschool af is, dan ineens los rondlopen? Steeds meer ouders zeggen: ‘als ik van mijn werk thuiskom, is het fijn als het thuis gezellig is’. Het helpt flink als het huiswerk af is zodat er tijd is voor leuke dingen met het gezin."

 

Vincent van Dijk vindt de snelle groei van het aantal instituten niet onverdeeld positief. "Er zit veel kaf tussen het koren, daarom moet je goed opletten bij het kiezen van een instituut. Het kan ook zijn dat de school slecht werk levert, waardoor leerlingen gaan onderpresteren. Vervolgens lossen de ouders het probleem op met huiswerkbegeleiding. Maar daar is een huiswerkinstituut niet voor."

 

Van Dijk werkt aan de invoering van een klachtenlijn waar leerlingen en ouders grieven kwijt kunnen over slecht functionerende instituten. Daarnaast pleit Van Dijk, net als Els Nelissen van de LVSI, voor de invoering van een landelijk keurmerk voor studiebegeleidingsinstituten. Nelissen: "Als LVSI hebben wij een eigen keurmerk en een klachtencommissie. Maar wij vinden dat álle instituten een keurmerk zouden moeten hebben. Ook moet duidelijk zijn dat een huiswerkklas op school, ook al wordt het wel eens anders voorgesteld, echt niet hetzelfde is als studiebegeleiding."

 

Dat de invoering van een landelijk keurmerk niet gemakkelijk zal zijn, blijkt al uit de verschillende eisen die Huiswerkbegeleiding.nl en de LVSI aan de instituten stellen. De LVSI schrijft uitsluitend instituten in die minstens twee jaar gevestigd zijn en uitsluitend gekwalificeerde docenten in dienst hebben met relevante diploma's. "Ja, je mag natuurlijk wel een student laten overhoren", zegt Nelissen. "Maar die mag natuurlijk niet zeggen tegen een leerling dat hij het zelf moet weten of hij overhoord wil worden. Dan kom je de belofte aan de ouders niet na." Van Dijk heeft weer geen enkel probleem met instituten waar bijna afgestudeerde docenten werken. "Dat zijn jongeren, die spreken de taal van de kinderen aan wie ze lesgeven."

 

Beide instellingen stellen nieuwe klanten eerst de vraag of studiebegeleiding wel de enig juiste oplossing is voor de slechte resultaten. Huiswerkbegeleiding.nl adviseert allereerst een psychologische test. "Dan kunnen we beoordelen wat de sterke en zwakke punten van een kind zijn, en of het wel op het juiste niveau werkt", zegt Van Dijk. "En of er daadwerkelijk begeleiding nodig is en op welke wijze. Tenslotte praten we over veel geld, het kost wel drie- tot vijfhonderd euro in de maand." Nelissen: "Een student kan dyslectisch zijn. Dat levert nogal problemen op als je bijvoorbeeld in 2 havo naast Nederlands ook nog Engels, Frans en Duits hebt. Ik vind dat je zulke kinderen veel vaker een mondelinge beurt zou moeten geven. Daar schieten ze meer mee opquot;

 

Kristel en Suzette blijven voorlopig vaste klant van het Centrum voor Studiebegeleiding. "Ik wil hierna m’n havodiploma gaan halen", zegt Kristel. Suzette denkt aan atheneum en, wie weet, naar de universiteit om daar rechten of psychologie te gaan studeren. Ook al moeten ze het dan zonder huiswerkbegeleiding stellen. De belangrijkste les hebben ze immers nu wel geleerd. "Het is een kwestie van inplannen", zegt Kristel. "Ja", beaamt Suzette. "Je moet gewoon ruim op tijd beginnen met leren."